الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
560
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
جالب اين كه كسانى كه به مخالفت با آن حضرت برخاستند نيز از اين دو گروه خارج نبودند گروهى خوارج افراطى و گروهى شاميانى كه در تفريط قرار گرفته و هرگز آن امام بزرگ را نشناختند . سپس به ويژگيهاى اين جادهء ميانهء معتدل و مستقيم پرداخته ، مىفرمايد : « قرآن مجيد كتاب جاويدان الهى و آثار نبوّت در همين مسير و بر همين طريق است و نيز راه ورود به سنّت پيامبر ( ص ) از همين جاست و پايان كار نيز به آن منتهى مىشود » ( عليها باقي الكتاب و آثار النّبوّة ، و منها منفذ السّنّة ، و اليها مصير العاقبة ) . در مورد جملهء ( عليها باقى الكتاب ) دو تفسير بيان شده : نخست اين كه منظور قرآن مجيد است كه يك كتاب باقى و جاودانى است و معارف و قوانين و احكام تنها در آن است و جز در آن در جاى ديگر پيدا نمىشود . ديگر اين كه منظور از كتاب جاويدان وجود امام معصوم است كه حافظ « كتاب اللّه » و مطابق حديث معروف « ثقلين » هميشه در كنار قرآن بوده و همواره خواهد بود . ولى معنى اوّل مناسبتر به نظر مىرسد . به خصوص اين كه آثار نبوّت كه بعد از آن ذكر شده قابل تفسير به آثار باقيماندهء نزد امامان نيز مىباشد . در اين جا احتمالات ديگرى نيز داده شده كه بعيد به نظر مىرسد . منظور از جملهء « منها منفذ السّنّة » ( با توجه به اين كه منفذ به معنى دريچه و راه عبور نور و يا مطلق راه عبور است ) اين است كه تنها از طريق جادهء معتدل و ميانه مىتوان به سنّت پيامبر اسلام ( ص ) پى برد و به محتواى دعوت او آشنا گشت ، بنا بر اين تفاوت اين چهار جمله روشن مىشود . نخست مىفرمايد : كتاب جاويدان الهى بر اين جادّه قرار گرفته ، سپس مىگويد : آثار و دلايل و نشانههاى نبوّت و اعجاز پيامبر ( ص ) در همين جادّه است و آن گاه مىافزايد : راه ورود به سنّت و تعليمات آن حضرت نيز از همين جاست و سرانجام مىفرمايد : براى رسيدن به سر منزل مقصود نيز بايد از همين